Avusturya’da Boşanma 2026: Anlaşmalı, Çekişmeli Boşanma ve Nafaka

Avusturya’da boşanma iki şekilde gerçekleşebilir: anlaşmalı boşanma veya çekişmeli boşanma. Bu iki yol; masraflar, süreler, mal paylaşımı, çocuklarla ilgili düzenlemeler ve nafaka bakımından birbirinden farklıdır. Aşağıda 2026 yılı için temel bilgileri bulabilirsiniz.

Kısaca önemli bilgiler

• Anlaşmalı boşanma için ortak hayatın en az altı aydır sona ermiş olması ve eşlerin evliliğin kalıcı olarak bozulduğunu kabul etmesi gerekir.
• Her iki süreç de kural olarak eşlerin son ortak olağan ikamet yerinin bulunduğu bölgedeki bölge mahkemesinde (Bezirksgericht) başlar.
• Anlaşmalı boşanma başvurusunun mahkeme harcı 406 Euro, çekişmeli boşanma davasının harcı 433 Eurodur.
• Reşit olmayan çocuk varsa anlaşmalı boşanmadan önce ebeveyn danışmanlığına ilişkin belgenin sunulması zorunludur.
• Eş nafakası konusunda taraflar serbestçe anlaşabilir. Anlaşma yapılmazsa yasal kurallar uygulanır.

Anlaşmalı boşanma: şartlar ve süreç

Anlaşmalı boşanma (einvernehmliche Scheidung) çekişmeli bir dava değil, çekişmesiz bir yargı sürecidir (Außerstreitverfahren). Bunun için eşlerin en az altı aydır ayrı yaşaması gerekir. Ancak bu şart, mutlaka farklı evlerde oturulması anlamına gelmez.

Başvuru eşler tarafından birlikte yapılır. Başvuru yazılı olarak veya mahkemenin vatandaş kabul gününde (Amtstag) sözlü şekilde sunulabilir. Kural olarak bu gün her salıdır. Başvuru için resmi form kullanılmalıdır.

Boşanma anlaşmasında düzenlenmesi gerekenler

Boşanma anlaşması (Scheidungsvereinbarung) aşağıdaki konuları kapsamalıdır:

• Ortak kullanılan malların, birikimlerin ve borçların paylaşımı,
• Karşılıklı nafaka talepleri,
• Gerekirse ortak çocuklar üzerindeki velayet hakkı (Obsorge),
• Gerekirse çocuk nafakası,
• Gerekirse çocukla kişisel ilişki kurma hakkı (Kontaktrecht; eski adıyla Besuchsrecht).

Duruşmaya kadar anlaşma hazırlanmadıysa, anlaşma duruşma sırasında da yapılabilir. Mahkeme taraflara yardımcı olur ve anlaşmayı tutanağa geçirir.

Çekişmeli boşanma: üç seçenek

Eşler anlaşamıyorsa boşanma olağan medeni dava yoluyla (streitige Scheidung) yürütülür. Üç temel seçenek vardır:

1. Kusura dayalı boşanma: Eşlerden biri evlilik yükümlülüklerini ağır biçimde ihlal ederek evliliği onarılamaz şekilde bozmuşsa bu yola başvurulabilir. Zina tek başına otomatik olarak boşanma nedeni değildir; bunun evliliğin bozulmasına katkıda bulunup bulunmadığı incelenir.
2. Ortak hayatın sona ermesine dayalı boşanma: Kusurlu taraf bulunmuyor ve diğer eş boşanmaya razı olmuyorsa, en az üç yıllık ayrı yaşamdan sonra dava başarıyla açılabilir. Ayrı yaşam altı yıl sürdüğünde mahkeme boşanmaya mutlaka karar verir.
3. Diğer nedenlere dayalı boşanma: Örneğin psikolojik hastalık nedeniyle, kusur bulunmadan boşanma gündeme gelebilir. Ancak bu durumda da evliliğin onarılamaz şekilde bozulmuş olması gerekir.

Duruşmanın başında hâkim uzlaştırmayı dener ve arabuluculuk ile anlaşmalı boşanma olasılığı hakkında bilgi verir. Çekişmeli süreç, taraflar anlaşmalı boşanmak isterse her zaman askıya alınabilir.

2026’da boşanma masrafları

• Anlaşmalı boşanma başvurusu (eşler birlikte): 406 Euro
• Duruşmada yapılan zorunlu anlaşma: 406 Euro
• Taşınmaz mülkiyetinin devrini içeren anlaşma: 609 Euro
• Çekişmeli boşanma davası açma harcı: 433 Euro

Anlaşmalı boşanmada eşler harçlardan müştereken ve müteselsilen sorumludur; yani her iki eş de toplam tutarın tamamından sorumlu tutulabilir. Avukat masraflarını ise herkes kendisi öder.

Çekişmeli boşanmada başlangıçta herkes kendi masraflarını karşılar. Sürecin sonunda davayı tamamen kaybeden taraf, karşı tarafın masraflarını da öder. Kısmi kazanma durumunda masraflar orantılı biçimde paylaştırılır. Düşük gelir durumunda belirli şartlarla mahkemeden adli yardım (Verfahrenshilfe) talep edilebilir.

Süreler ve kararın kesinleşmesi

• Anlaşmalı boşanma: Kararın tebliğinden itibaren itiraz süresi 14 gündür; başvuru yolu Rekurs olarak adlandırılır.
• Çekişmeli boşanma: Kararın tebliğinden itibaren itiraz süresi 4 haftadır; başvuru yolu Berufung olarak adlandırılır.

Anlaşmalı boşanmada iki eş de kanun yolundan feragat ederse karar hemen kesinleşir. Ancak boşanma, kararın tebliğ edilmesiyle hüküm doğurur. Her iki eşten biri, karar kesinleşene kadar başvurusunu geri çekebilir.

Önemli: Çekişmeli boşanmadan sonra evlilik malları ve birikimlerin paylaşımıyla ilgili talepler, kesinleşmiş boşanma kararından itibaren yalnızca bir yıl içinde ileri sürülebilir. Yeniden evlenmek için üzerinde kesinleşme şerhi (Rechtskraftstempel) bulunan karar gerekir.

Boşanma sonrası eş nafakası

Öncelikle tarafların yaptığı anlaşma geçerlidir. Anlaşma yoksa kanun, kusur durumuna göre ayrım yapar.

Mahkeme eşlerden birini tamamen veya ağırlıklı olarak kusurlu bulursa, bu eşin ödeme gücü olması şartıyla diğer eşe uygun nafaka ödemesi gerekir. Aşağıdaki oranlar bağlayıcı olmayan yaklaşık değerlerdir:

• Talep sahibinin kendi geliri yoksa: Nafaka yükümlüsünün net gelirinin yaklaşık yüzde 33’ü.
• Talep sahibinin kendi geliri varsa: Ortak net gelirin yüzde 40’ından talep sahibinin kendi gelirinin çıkarılmasıyla bulunan tutar.
• Eşit kusur ve hakkaniyete dayalı katkı durumunda: Ortalama olarak nafaka yükümlüsünün net gelirinin yaklaşık yüzde 10-15’i.

Nafaka yükümlüsünün çocuklar için olduğu gibi başka nafaka yükümlülükleri varsa bu oranlar düşebilir. Kusurdan bağımsız olarak, ortak çocuğun bakımı nedeniyle kendisini geçindirmesi beklenemeyen eşe nafaka ödenebilir.

Arabuluculuk ve danışmanlık

Arabuluculuk gönüllü, gizli ve mahkeme dışı bir çözüm yoludur. Sonuçta imzalanan anlaşma, anlaşmalı boşanma sürecinde mahkemeye sunulabilir.

Aile arabuluculuğunun bir saati, destek olmadan, arabulucu ailesi başına 220 Eurodur. Aile gelirine ve çocuk sayısına bağlı olarak, seçilen arabulucunun bu desteğe hak kazanması şartıyla yardım alınabilir.

Baroların ilk avukat bilgilendirmesi (Erste Anwaltliche Auskunft) ücretsiz bir ilk yönlendirme sunar. Aile danışma merkezleri (Familienberatungsstellen) ise anonim danışmanlık sağlar.

Sık sorulan sorular

Anlaşmalı boşanma için ayrı evlerde yaşamak zorunlu mu?

Hayır. Altı aylık ayrı yaşam gerekir, ancak bu mutlaka ayrı konutlarda oturulması anlamına gelmez.

Hangi mahkeme yetkilidir?

Kural olarak eşlerin son ortak olağan ikamet yerinin bulunduğu bölgedeki bölge mahkemesi (Bezirksgericht) yetkilidir.

Hangi belgeler gerekir?

Evlilik kayıt örneği, vatandaşlık belgesi, fotoğraflı kimlik, adres kayıt belgesi (Meldebestätigung), varsa çocukların doğum kayıt örnekleri ve paylaşılacak mallara ilişkin belgeler hazırlanmalıdır.

Çekişmeli davadan anlaşmalı boşanmaya geçilebilir mi?

Evet. Taraflar anlaşmalı boşanma talep ederse çekişmeli süreç her zaman askıya alınabilir.

Uygulanacak pratik adımlar

1. Son ortak olağan ikamet yerinizden sorumlu Bezirksgericht mahkemesini belirleyin.
2. Altı aylık ayrı yaşam şartının ve evliliğin kalıcı olarak bozulduğuna ilişkin durumun oluşup oluşmadığını değerlendirin.
3. Mal varlığı, borçlar, nafaka, velayet ve kişisel ilişki konularını yazılı olarak listeleyin.
4. Gerekli belgeleri, özellikle Meldebestätigung, evlilik ve doğum kayıtlarını hazırlayın.
5. Çocuk varsa zorunlu ebeveyn danışmanlığına katılın ve belgeyi alın.
6. Anlaşma mümkünse resmi form ile ortak başvuru yapın; anlaşma yoksa çekişmeli dava ve hukuki danışmanlık seçeneklerini değerlendirin.
7. Düşük geliriniz varsa Verfahrenshilfe başvurusunu sorun ve kararın kesinleşme şerhini (Rechtskraftstempel) talep edin.

Uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır ve hukuki danışmanlık değildir. Somut durumunuz için bir avukata veya yetkili hukuki danışmana başvurun.

Kaynak: oesterreich.gv.at