Avusturya’da 2026 yolcu hakları: Tren, otobüs veya uçak gecikirse ne alabilirsiniz?

Gecikme, sefer iptali, fazla rezervasyon veya kayıp bagaj seyahat sırasında karşılaşılabilecek sorunlardır. Avrupa Birliği’nde tren, otobüs, uçak ve gemi yolculukları için asgari yolcu hakları (Fahrgastrechte) geçerlidir. Paket turlarda (Pauschalreise) ise farklı ve ek koruma kuralları uygulanır.

Aşağıda 2026 yılında Avusturya’da geçerli olan temel hakları ve taşıma şirketi sorunu çözmezse nereye başvurabileceğinizi bulabilirsiniz.

Taşıma şirketi ödeme yapmazsa kim yardımcı olur?

İlk olarak doğrudan ilgili taşıma şirketine başvurmanız gerekir. Sorun çözülmezse Agentur für Passagier- und Fahrgastrechte (apf) kurumuna başvurabilirsiniz. apf, mahkemeye gitmeden önce uyuşmazlığı çözmeye çalışan bir uzlaştırma ve hak arama kurumudur; işlemleri ücretsizdir.

apf’nin işlem başlatabilmesi için önce şirketle çözüm aramış ve başvurunuzun sonuçsuz kalmış olması gerekir. Mahkeme dışı çözüm mümkün olmazsa talebinizi mahkemede de ileri sürebilirsiniz.

Paket turlarda veya yabancı şirketlerle yaşanan uyuşmazlıklarda Europäisches Verbraucherzentrum danışmanlık ve destek sağlayabilir. Şikâyetinizle ilgili olayları, şirketle yazışmaları ve belgeleri saklayın.

Tren: gecikme, aktarma kaçırma ve sefer iptali

AB içindeki tren yolculuklarında AB demiryolu yolcu hakları genel olarak geçerlidir. Treninizde 60 dakika veya daha fazla gecikme varsa demiryolu şirketi size aşağıdaki seçeneklerden birini sunmalıdır:

• Yolculuktan vazgeçerek bilet ücretinin orantılı şekilde iade edilmesi ve gerekiyorsa ücretsiz dönüş yolculuğu;
• İlk uygun seferle, benzer koşullarda ve ek ücret ödemeden yolculuğa devam etmek;
• Daha sonraki bir tarihte, benzer koşullarda ve ek ücret ödemeden yolculuğa devam etmek.

Talep etmeniz hâlinde şirket, gecikmeyi, kaçırılan aktarmayı veya iptal edilen treni belgelemek zorundadır.

Yolculuktan vazgeçmezseniz, şehirlerarası ulaşımda tek kullanımlık biletler için 60 dakikadan itibaren gecikme tazminatı (Verspätungsentschädigung) gündeme gelebilir. Yıllık bilet veya KlimaTicket gibi dönemlik biletlerde ise tek bir gecikme için ödeme yapılmaz; belirli dakiklik seviyelerinin aşılması ve tekrarlanan gecikmeler gerekir.

Aşırı hava koşulları veya doğal afet gibi durumlarda tazminat ödenmeyebilir. 60 dakikadan uzun gecikmelerde, mümkün olduğu ölçüde yiyecek ve içecek sağlanmalıdır. Bazı durumlarda otel konaklaması veya taksi de karşılanabilir. Gece treninde yataklı vagon yerine yalnızca koltuk verilirse aradaki ücret farkı iade edilmelidir.

Biletsiz seyahat ederseniz veya gerekli fotoğraflı kimliğiniz yanınızda değilse ceza alabilirsiniz. Bu cezaya karşı bir ay içinde itiraz edebilirsiniz.

Otobüs: AB yolcu hakları ne zaman geçerli?

Otobüs yolculuklarında AB kuralları yalnızca aşağıdaki şartların karşılandığı düzenli seferler için uygulanır:

• Sefer tarifeli olmalıdır (Linienverkehr);
• Kalkış veya varış noktası AB ya da AEA içinde bulunmalıdır;
• Güzergâhın uzunluğu en az 250 kilometre olmalıdır.

Otobüs gecikmesi ve iptalinde haklar

• Planlanan yolculuk süresi 3 saat ve daha fazlaysa ve kalkış 90 dakikadan fazla gecikirse, belirli koşullarda yiyecek, içecek ve gerekirse konaklama sağlanmalıdır.
• Sefer iptali, fazla rezervasyon veya 120 dakikadan uzun gecikmede ücretsiz iade ve dönüş ya da ek ücret ödemeden yolculuğa devam etme seçeneklerinden biri sunulmalıdır.
• Şirket bu seçenekleri sunmazsa bilet ücretinin yüzde 50’si parasal tazminat olarak ödenmelidir.

Otobüs yolculuklarında kural olarak yalnızca gecikme nedeniyle ayrıca tazminat ödenmez. Şirket, planlanan kalkıştan en geç 30 dakika sonra gecikme veya iptal hakkında bilgilendirme yapmalıdır.

Uçak: 600 avroya kadar tazminat

AB yolcu hakları, AB’den kalkan tüm uçuşlarda geçerlidir. Ayrıca AB dışındaki bir ülkeden AB’ye yapılan uçuşlarda, havayolunun merkezinin AB içinde olması hâlinde de uygulanır.

Bekleme sırasında ücretsiz hizmetler

Kalkış gecikmesinde aşağıdaki eşiklerden itibaren yiyecek, içecek ve ücretsiz e-posta veya telefon gibi hizmetler sağlanmalıdır:

• 1.500 kilometreye kadar uçuşlarda: 2 saat;
• AB içindeki 1.500 kilometreden uzun uçuşlarda: 3 saat;
• 1.500–3.500 kilometre arasındaki AB dışı uçuşlarda: 3 saat;
• 3.500 kilometreden uzun AB dışı uçuşlarda: 4 saat.

Varış noktasına 3 saat veya daha fazla gecikmeyle ulaşırsanız, mesafeye bağlı olarak en fazla 600 avro tazminat alabilirsiniz. 3.500 kilometreden uzun uçuşlarda gecikme 4 saati geçmiyorsa bu tutar yarıya indirilebilir. Hava koşulları veya grev gibi olağanüstü durumlarda havayolu şirketi ödeme yapmaktan muaf olabilir.

Uçuş iptali ve fazla rezervasyon

Uçuş iptal edilirse bilet ücretinin iadesi, kalkış noktasına mümkün olan en erken uçuşla geri dönüş veya varış noktasına hemen ya da daha sonra ulaştırılma seçeneklerinden birini seçebilirsiniz. Bileti kendi isteğinizle iptal etmeniz, uçuş iptali olarak değerlendirilmez.

Fazla rezervasyon (Überbuchung) durumunda zamanında check-in yapmış ve kapıda hazır bulunmuşsanız alternatif ulaşım ve bakım hizmetleri sağlanmalıdır. Ayrıca mesafeye bağlı olarak en fazla 600 avro tazminat veya bilet ücretinin iadesi hakkınız olabilir.

Daha düşük bir seyahat sınıfına yerleştirildiyseniz bilet ücretinin bir kısmı 7 gün içinde iade edilmelidir.

Hasarlı, kayıp veya gecikmiş bagajı derhâl havalimanındaki Lost & Found kontuarına bildirin. Zorunlu harcamalara ait faturaları saklayın.

Hareket kısıtlı yolcular için bildirim süreleri

Özel yardım ihtiyacınızı mümkün olduğunca erken bildirmeniz gerekir. Genel bildirim süreleri şöyledir:

• Tren: genellikle 24 saat önceden;
• Otobüs: genellikle 36 saat önceden;
• Uçak: genellikle 48 saat önceden;
• Gemi: kalkıştan en geç 48 saat önce.

Önceden bildirim yapılmamış olsa bile şirket, mümkün olan en iyi desteği sağlamak zorundadır.

Paket tur (Pauschalreise) nedir?

En az iki farklı seyahat hizmetinin, örneğin uçuş ve konaklamanın, aynı seyahat için bir araya getirilmesi paket tur sayılabilir. Seyahat en az 24 saat sürmeli veya en az bir gece konaklama içermelidir.

Tur operatörü, paket içinde yer alan tüm hizmetlerden sorumludur. Ayrıca ödediğiniz tutarlar, şirketin ödeme güçlüğüne düşmesine karşı koruma kapsamındadır.

Paket turlarda önemli kurallar

• Fiyat artışı: Sözleşme izin veriyorsa fiyat en geç kalkıştan 20 gün önce artırılabilir. Artış yüzde 8’i aşarsa ücretsiz olarak sözleşmeden dönebilirsiniz.
• Cevap vermeme: Belirtilen süre içinde yanıt vermezseniz bu durum kabul olarak değerlendirilebilir.
• Devretme: Seyahati başka bir kişiye devredebilirsiniz. Kalkıştan 7 gün önce yapılan bildirim her durumda zamanında kabul edilir.
• Çevrim içi rezervasyon: Sözleşmenin bağlayıcı olması için butonun açıkça ödeme yükümlülüğünü belirtmesi gerekir. “Kostenpflichtig buchen” ifadesi bu yükümlülüğü belirtir; yalnızca “Reservieren” yazması yeterli değildir.

Sık sorulan sorular

KlimaTicket ile yaptığım yolculukta tren gecikirse tazminat alabilir miyim?

Tek bir gecikme için genellikle hayır. Dönemlik biletlerde tazminat, tekrarlanan gecikmeler ve belirli dakiklik seviyeleri sonrasında gündeme gelir.

Uçuş gecikmesinde alınabilecek en yüksek tazminat nedir?

Mesafeye bağlı olarak en fazla 600 avrodur. Olağanüstü durumlarda tazminat ödenmeyebilir.

apf başvurusu ücretli mi?

Hayır. apf’nin uzlaştırma işlemi ücretsizdir. Ancak önce taşıma şirketiyle doğrudan çözüm aramanız gerekir.

Yalnızca bağlantılı hizmetler rezerve ettiysem paket tur haklarından yararlanabilir miyim?

Bu durumda paket turlara özgü haklar genellikle uygulanmaz. Her hizmet sağlayıcı kendi hizmetinden sorumludur; ancak ödeme güçlüğüne karşı koruma geçerli olabilir.

Uygulamada izlemeniz gereken adımlar

1. Biletinizi, rezervasyonunuzu, seyahat belgelerinizi ve gecikme veya iptal bilgilerini saklayın.
2. Tren veya uçak şirketinden gecikme, iptal ya da kaçırılan aktarma için yazılı belge isteyin.
3. Bagaj sorunlarında havalimanındaki Lost & Found kontuarına hemen başvurun ve tüm faturaları saklayın.
4. Önce ilgili şirkete yazılı bir şikâyet gönderin ve talebinizi açıkça belirtin.
5. Şirket çözüm sunmazsa, gerekli yazışmaları ve belgeleri ekleyerek Agentur für Passagier- und Fahrgastrechte (apf) kurumuna ücretsiz uzlaştırma başvurusu yapın.
6. Paket tur veya yabancı şirketle ilgili uyuşmazlıklarda Europäisches Verbraucherzentrum kurumundan destek alın.

Not: Bu yazı genel bilgilendirme amacı taşır ve hukuki danışmanlık değildir. Somut durumunuz için bir avukata veya ilgili uzman kuruma danışın.

Kaynak: oesterreich.gv.at