Издршка за деца во Австрија во 2026: износ и наплата

Кога родителите се разделени или детето не живее во исто домаќинство со другиот родител, родителот со кого детето не живее има обврска да плаќа парична издршка. Во Австрија таа се нарекува Geldunterhalt, а во секојдневниот говор често Alimente.

Износот зависи од возраста на детето, нето-месечниот приход на обврзникот, бројот на други лица што имаат право на издршка и обемот на личната грижа за детето.

Кој плаќа издршка за дете?

Двајцата родители имаат еднакви права и обврски кон детето, без оглед дали се во брак. Децата родени во брак и надвор од бракот се еднакви од аспект на издршката.

Австриското право разликува два вида издршка:

• материјална издршка во натура (Naturalunterhalt): домување, храна, облека, образование, слободни активности и џепарлак кога детето живее со родителот;
• парична издршка (Geldunterhalt): кога детето и родителот не живеат во исто домаќинство или кога родителот не ја исполнува обврската за издршка.

За малолетно дете, парите се плаќаат на родителот што се грижи за него. По полнолетството, издршката се плаќа директно на детето. Правото на издршка му припаѓа на детето и родителот не може да се откаже од него. Ако родителите не можат да плаќаат, на пример поради смрт или несолвентност, и бабите и дедовците можат да бидат обврзани, доколку тоа не ја загрозува нивната сопствена егзистенција.

Колкава е издршката? Процентуален метод

Како основа се зема нето-месечниот приход на родителот кој плаќа. 13-тата и 14-тата плата се распределуваат на 12 месеци. Во пресметката се вклучуваат и надоместокот за прекувремена работа и отпремнината.

Кај самовработено лице се зема чистата добивка од последната завршена деловна година. Ако приходите значително варираат, се зема просекот од последните три години. Кај невработено лице основа е надоместокот за невработеност, а кај пензионерот пензијата.

• 0–6 години: 16% од нето-месечниот приход;
• 6–10 години: 18%;
• 10–15 години: 20%;
• од 15 години: 22%.

Намалување поради други лица со право на издршка

• за секое дополнително дете под 10 години: намалување од 1 процентен поен;
• за секое дополнително дете над 10 години: намалување од 2 процентни поени;
• за брачен другар, зависно од неговиот или нејзиниот сопствен приход: намалување од 0 до 3 процентни поени.

Важни правила при пресметката

• Нема законска горна граница на оптоварувањето: во конкретен случај издршката може да го намали приходот и под егзистенцијалниот минимум.
• Принцип на напрегање (Anspannungsgrundsatz): ако родителот намерно даде отказ или прифати работа со пониска плата од онаа што реално може да ја заработи според своето образование, може да се земе предвид фиктивен, реално достижен приход.
• Горна граница (Luxusgrenze): кај високи приходи, издршката како правило запира на износ од два до два и пол пати над основната потреба (Regelbedarf). Ова е само ориентациска вредност.
• Посебна потреба (Sonderbedarf): за трошоци како ортодонтски апарат или болнички трошоци што не ги покрива осигурувањето, родителот што плаќа може пропорционално да придонесе. Скијачки курс, школо во природа или вообичаена слободна активност по правило не спаѓаат тука.

Ако родителот што не живее со детето се грижи за него значително повеќе од вообичаеното, издршката може да се намали. Вообичаениот обем е два дена на секои две недели или еден ден неделно, плус четири недели за време на распустот. Како ориентација, секој дополнителен ден грижа неделно може да значи намалување од 10%.

Со Unterhaltsrechner може да се направи информативна пресметка, но за конкретниот износ секогаш одлучува судот.

Кој приход на детето се зема предвид?

Редовниот сопствен приход или имотот на детето може да ја намали издршката. Надоместокот за чирак (Lehrlingseinkommen) во основа се зема предвид.

Вообичаено не се вклучуваат:

• семејниот додаток (Familienbeihilfe);
• стипендијата за ученици и студенти (Schülerbeihilfe, Studienbeihilfe);
• надоместокот за грижа на дете (Kinderbetreuungsgeld);
• малиот приход од краткотрајна летна работа.

Детето не е должно да работи додека се школува.

До кога се плаќа издршка?

Не постои фиксна старосна граница. Издршката се плаќа додека детето не стане способно самостојно да се издржува, односно додека не може да ги покрива трошоците за живот во сопствено домаќинство. Тоа најчесто се случува по завршување на училиштето или стручната обука.

Сериозните и целно продолжени универзитетски студии исто така се сметаат за образование. Промената на студиска насока, особено по првиот семестар, обично не го укинува правото на издршка.

• За време на воената или цивилната служба (Präsenzdienst, Zivildienst) по правило не се плаќа издршка.
• По завршување на образованието, издршката може да продолжи во разумен период на барање работа. Детето мора да може да докаже дека активно бара работа; само регистрација во AMS не е доволна.
• Ако детето стапи во брак, првенствено брачниот другар има обврска за издршка.

Како да се побара издршка ако не се плаќа?

Постапката е вонпарнична постапка (Außerstreitverfahren) пред Bezirksgericht, односно окружниот суд надлежен според вообичаеното место на живеење на детето. Барањето може да го поднесе детето или родителот. Одлуката може да ја донесе судски службеник (Rechtspfleger), а адвокат не е задолжителен.

Додека нема извршна одлука, може да се побара привремена издршка. Истовремено треба да се започне постапка за утврдување на конечниот износ.

Судски трошоци

• постапка за издршка: 0,5% од пресметковната основа, а трошокот го плаќа обврзникот;
• барање за намалување на издршката: 19 евра, освен ако подносителот целосно успее во барањето;
• постапка за издршка и аванс за малолетно дете, како и извршување: без судска такса.

Родителот може да го овласти Kinder- und Jugendhilfeträger, порано познат како Jugendamt. Оваа служба може да ги поднесе барањата, да ги следи уплатите и, доколку е потребно, да започне извршување.

Аванс за издршка (Unterhaltsvorschuss)

Ако обврзникот не плаќа или плаќа нередовно, државата по барање може да исплаќа аванс за издршка на малолетното дете. Авансот се исплаќа однапред секој месец, почнувајќи од месецот на поднесување на барањето, најмногу пет години.

Условите се детето да живее во Австрија, да биде австриски, ЕУ-/ЕЕП-државјанин или лице без државјанство и да не живее во исто домаќинство со должникот. Барањето се поднесува до Bezirksgericht. Вообичаено се потребни извршна одлука и доказ дека претходното извршување било неуспешно.

Кога другиот родител живее во странство

Австриската одлука за издршка може да биде признаена и прогласена за извршна во државата каде што живее обврзникот. И обратно, извршувањето на странска одлука може да се иницира од Австрија.

Ако сè уште нема одлука, може да се побара нова одлука во странство. Доколку е потребно, може да се бара и утврдување на потеклото. Обврзникот исто така може да побара промена на странска одлука, на пример ако неговиот приход значително се променил.

Кога се вклучени повеќе држави од ЕУ, не мора секогаш да се применува правото на државата во која се бара издршката. Достапни се бесплатни правни информации.

Најчести прашања

Може ли да се откажам од издршката во име на детето?

Не. Правото му припаѓа на детето и родителот не може да се откаже од него.

Може ли подоцна да се промени износот?

Да. При значителна промена, на пример многу помал или поголем приход, може да се побара ново утврдување пред Bezirksgericht.

Дали е потребен адвокат?

Не постои задолжително застапување со адвокат во постапката за издршка пред Bezirksgericht. Странките можат да се застапуваат самостојно.

Дали Familienbeihilfe го намалува износот?

Не. Familienbeihilfe не се смета како сопствен приход на детето и не ја намалува издршката.

Практични чекори

1. Соберете документи за детето, местото на живеење, приходите на обврзникот и досегашните уплати.
2. Направете само ориентациска пресметка со Unterhaltsrechner; конечниот износ го утврдува судот.
3. Обратете се до надлежниот Bezirksgericht според вообичаеното место на живеење на детето и побарајте утврдување на издршката.
4. Ако детето е малолетно, проверете дали се исполнети условите за Unterhaltsvorschuss.
5. За следење на уплатите и извршувањето, можете да го овластите Kinder- und Jugendhilfeträger.
6. Ако обврзникот живее во друга држава, побарајте информации за прекугранично признавање и извршување на одлуката.

Важно: Оваа информација не е правен совет. За конкретен случај обратете се кај адвокат, правен советник или надлежната служба.

Извор: oesterreich.gv.at