Avusturya’da dul aylığı 2026: şartlar, tutar ve başvuru süreleri

Avusturya’da eşiniz vefat ettiğinde, Avusturya emeklilik sigortası kapsamında Witwenpension veya Witwerpension alma hakkınız olabilir. Bu aylık otomatik olarak bağlanmaz; ayrıca Antrag yapılması gerekir.

Aşağıda kimlerin hak sahibi olabileceğini, gerekli sigortalılık sürelerini, aylığın nasıl hesaplandığını ve başvuru sürelerini bulabilirsiniz.

Kısaca en önemli noktalar

• Dul aylığı için mutlaka başvuru yapılmalıdır.
• Başvuru, ölüm tarihinden itibaren 6 ay içinde yapılırsa aylık ölümden sonraki gün için başlatılır.
• Aylık, vefat eden eşin emekli aylığının yüzde 0 ila 60’ı arasında olabilir.
• Bazı durumlarda aylık yalnızca 30 takvim ayı ödenir; bazı durumlarda süre sınırı yoktur.
• Sadece birlikte yaşayan partnerler (Lebensgemeinschaft) dul aylığı alamaz.

Kimler dul aylığı alabilir?

Dul aylığının temel amacı, hayatta kalan eşin sosyal güvenliğini sağlamaktır. Ölüm tarihinde geçerli bir evlilik bulunması gerekir. Aynı kurallar kayıtlı partnerlikler (eingetragene Partnerschaft) için de geçerlidir.

• Boşanmış eş de belirli ve daha sıkı şartlarla hak sahibi olabilir.
• Evli olmayan ve kayıtlı partnerlik içinde bulunmayan partnerler dul aylığı alamaz.
• Vefat eden kişinin emeklilik sigortası kapsamında sigortalı olması veya emekli aylığı alıyor olması gerekir.

Vefat eden kişinin gerekli sigortalılık süresi

Vefat eden kişinin asgari bir sigortalılık süresini, yani Wartezeit veya Mindestversicherungszeit şartını karşılamış olması gerekir. Kişi zaten emekli aylığı almaya hak kazanmışsa bu şart yerine getirilmiş sayılır.

Diğer durumlarda, yaşa bakılmaksızın aşağıdaki sürelerden biri gerekli olabilir:

• Zorunlu veya isteğe bağlı sigortadan en az 180 prim ayı (Beitragsmonate), veya
• En az 300 sigortalılık ayı (Versicherungsmonate).

Yaşa göre gerekli sigortalılık süresi

• 27 yaşından küçükse: En az 6 sigortalılık ayı gerekir; kişinin kendi isteğiyle yaptığı sigorta bu hesaba katılmaz.
• 50 yaşından küçükse: Son 120 takvim ayı içinde 60 sigortalılık ayı gerekir.
• 50 yaşından büyükse: 60 aya, 50 yaşın üzerindeki her yaşam ayı için 1 ay eklenir; toplam en fazla 180 ay olabilir. İncelenen dönem de ay başına 2 ay uzatılır ve en fazla 360 ay olabilir.

Gerekli sigortalılık süresi karşılanmıyorsa, ancak vefat eden kişinin en az bir prim ayı bulunuyorsa, geride kalan eşe tek seferlik ödeme (Abfindung) yapılabilir.

Dul aylığının tutarı nasıl hesaplanır?

Dul aylığı, vefat eden kişinin emekli aylığının yüzde 0 ila 60’ı arasında olabilir. Oran, iki eşin brüt gelirlerinin (Berechnungsgrundlage) birbirine oranına göre belirlenir. Genellikle ölümden önceki son iki takvim yılı dikkate alınır.

Vefat eden kişinin geliri hastalık veya işsizlik nedeniyle azalmışsa son dört yıl esas alınır.

• İki eşin geliri aynıysa: Dul aylığı yüzde 40 olur.
• Hayatta kalan eşin geliri, vefat eden eşin gelirinin en fazla üçte biriyse: Dul aylığı yüzde 60 olur.
• Hayatta kalan eşin geliri, vefat eden eşin gelirinin 2 1/3 katından fazlaysa: Dul aylığı yüzde 0 olabilir.

Örnek: Hayatta kalan eşin hesaplama matrahı 977,75 euro, vefat eden eşin matrahı 1.453,45 euro ise hesaplama 70 − 30 × 977,75 / 1.453,45 = 49,82 sonucunu verir. Bu durumda dul aylığı, vefat eden eşin emekli aylığının yüzde 49,82’si olur.

Aylığın yüzde 60’a yükseltilmesi

Dul aylığı yüzde 60 değilse ve hayatta kalan eşin 2026 yılındaki toplam geliri aylık 2.616,70 euro brüt tutarına ulaşmıyorsa, aylık en fazla yüzde 60’a kadar yükseltilebilir. Artıştan sonra toplam gelir bu sınırı aşamaz.

Üst gelir sınırı

Çalışma geliri veya gelir yerine geçen bir geliri (örneğin emekli aylığı, hastalık parası ya da işsizlik yardımı) aylık 8.460 euroyu aşan kişiye dul aylığı ödenmez. Bu tutar, 2012 yılındaki prim matrahı üst sınırının iki katıdır.

Örneğin 1.300 euro dul aylığı ve 7.500 euro kişisel gelir varsa toplam gelir sınırı 340 euro aşar. Bu aşan tutar düşülür ve 960 euro ödeme yapılır.

Boşanmış eş için dul aylığı genellikle nafaka yükümlülüğünü veya fiilen ödenen nafakayı aşamaz.

Dul aylığı ne kadar süre ödenir?

Aşağıdaki durumlarda aylık yalnızca 30 takvim ayı boyunca ödenir:

• Hayatta kalan eş, ölüm tarihinde henüz 35 yaşını doldurmamışsa,
• Hayatta kalan eş 35 yaşını doldurmuş olsa da vefat eden kişi evlilik sırasında emekliyse,
• Hayatta kalan eş 35 yaşını doldurmuş, vefat eden kişi evlilik sırasında emekli değil ancak 60 yaşını (kadın) veya 65 yaşını (erkek) geçmişse.

Bazı durumlarda dul aylığı süre sınırı olmadan ödenir. Örneğin evlilikten bir çocuk doğmuşsa, hayatta kalan eş ölüm tarihinde hamileyse, vefat eden kişinin yetim aylığına hak kazanan çocuğu aynı hanede yaşıyorsa veya evlilik yeterince uzun sürmüşse bu durum söz konusu olabilir.

Süre sınırı olmaması için gereken asgari evlilik süreleri

• Hayatta kalan eş 35 yaşından küçükse: 10 yıl.
• Vefat eden kişi evlilik sırasında emekliyse ve yaş farkı en fazla 20 yıl ise: 3 yıl.
• Vefat eden kişi evlilik sırasında emekliyse ve yaş farkı 20–25 yıl arasındaysa: 5 yıl.
• Vefat eden kişi evlilik sırasında emekliyse ve yaş farkı 25 yıldan fazlaysa: 10 yıl.
• Vefat eden kişi evlilik sırasında emekli değil ancak emeklilik yaşını geçmişse: 2 yıl.

Süreli dul aylığının sona erdiği tarihte hayatta kalan eş çalışamayacak durumdaysa (invalid) ve en geç 3 ay içinde devam ödemesi için başvurursa, aylık çalışamayacak durum devam ettiği sürece ödenmeye devam eder.

Başvuru ne zaman yapılmalı ve ödeme ne zaman gelir?

Başvuru ölüm tarihinden itibaren 6 ay içinde yapılmalıdır. Bu durumda dul aylığı ölümden sonraki gün için başlatılır. Başvuru daha geç yapılırsa aylık, başvuru tarihinden itibaren ödenir.

Reşit olmayan veya sınırlı fiil ehliyetine sahip dul kişilerde 6 aylık süre, reşit olma veya fiil ehliyetini yeniden kazanma tarihinden itibaren başlar.

Ödeme aylık olarak geriye dönük yapılır ve takip eden ayın 1’inde hesaba geçer. Nisan ve ekim aylarında çift ödeme (Pensionssonderzahlung) yapılır.

Sık sorulan sorular

Yeniden evlenirsem ne olur?

Süresiz dul aylığında, aylık ödemenin 35 katı tutarında tek seferlik ödeme yapılır. Süreli dul aylığı ise evlenilen ayın sonunda sona erer.

Birlikte yaşadığım partnerimden dul aylığı alabilir miyim?

Hayır. Yalnızca eşler veya kayıtlı partnerler hak sahibi olabilir.

Erkekler için de aynı kurallar geçerli mi?

Evet. Dul erkek (Witwer), dul kadınla aynı şartlar kapsamında hak sahibi olabilir.

Hak sahibi bir dul yoksa ne olur?

Gerekli sigortalılık süresi karşılanmışsa, vefat eden kişiyle aynı hanede yaşayan ve esas olarak onun tarafından geçindirilen çocuklara, anneye, babaya veya kardeşlere sırasıyla tek seferlik ödeme yapılabilir.

Uygulanacak pratik adımlar

1. Vefat tarihini ve evlilik veya kayıtlı partnerlik durumunu belgeleyen evrakları hazırlayın.
2. Vefat eden kişinin sigortalılık veya emeklilik durumunu kontrol edin.
3. Başvuruyu (Antrag) mümkünse ölüm tarihinden itibaren 6 ay içinde yapın.
4. Her iki eşin gelirleri, emekli aylıkları ve gelir yerine geçen ödemeleriyle ilgili bilgileri başvuruya ekleyin.
5. Dul aylığının süreli mi yoksa süresiz mi olacağını ve yeniden evlenme halinde doğacak sonuçları karar belgesinden kontrol edin.

Bu bilgiler genel bilgilendirme amacı taşır ve hukuki danışmanlık yerine geçmez. Özel durumlarda yetkili emeklilik sigortası kurumu veya uzman bir danışmanla görüşün.

Kaynak: oesterreich.gv.at