Forma kushtore e haben dhe sein: hätte, wäre

Pse janë të veçanta „haben“ dhe „sein“? Në gjuhën gjermane, dy foljet më të rëndësishme janë haben (të kesh) dhe sein (të jesh). Ato përdoren shpesh si folje të pavarura, por edhe si folje ndihmëse, për shembull në formimin e kohëve të shkuara.

Në mënyrën kushtore Konjunktiv II, këto folje kanë forma të veçanta:

• haben → hätte
• sein → wäre

Këto forma përdoren shumë shpesh dhe zakonisht preferohen ndaj ndërtimit „würde + haben/sein“.

1. Forma kushtore e „haben“ – hätte

Zgjedhimi

• ich hätte – do të kisha
• du hättest – do të kishe
• er/sie/es hätte – do të kishte
• wir hätten – do të kishim
• ihr hättet – do të kishit
• sie/Sie hätten – do të kishin / do të kishit

Shembuj

• Ich hätte Zeit. – Do të kisha kohë.
• Hättest du Lust? – A do të kishe dëshirë?
• Er hätte ein neues Auto. – Ai do të kishte një makinë të re.
• Wir hätten gern zwei Kaffee. – Do të donim dy kafe.
• Sie hätten ein Problem. – Ata do të kishin një problem.

2. Forma kushtore e „sein“ – wäre

Zgjedhimi

• ich wäre – do të isha
• du wärst – do të ishe
• er/sie/es wäre – do të ishte
• wir wären – do të ishim
• ihr wärt – do të ishit
• sie/Sie wären – do të ishin / do të ishit

Shembuj

• Ich wäre froh. – Do të gëzohesha.
• Wärst du müde? – A do të ishe i lodhur?
• Er wäre krank. – Ai do të ishte i sëmurë.
• Wir wären glücklich. – Ne do të ishim të lumtur.
• Sie wären Lehrer. – Ata do të ishin mësues.

3. Kur përdoren?

Për të shprehur dëshira

• Ich hätte gern ein Eis. – Do të doja një akullore.
• Wir wären gern im Urlaub. – Do të donim të ishim me pushime.

Për situata kushtore

• Wenn ich Geld hätte, würde ich ein Haus kaufen. – Nëse do të kisha para, do të blija një shtëpi.
• Wenn er hier wäre, wäre ich froh. – Nëse ai do të ishte këtu, do të gëzohesha.

Për mirësjellje

• Ich hätte gern einen Kaffee. – Do të doja një kafe.
• Wären Sie so freundlich? – A do të ishit kaq i sjellshëm?

4. Krahasimi me format „würde“

Në teori mund të hasen ndërtimet:

• Ich würde haben …
• Ich würde sein …

Megjithatë, në praktikë përdoren format e shkurtra dhe të rregullta të Konjunktiv II: hätte dhe wäre, jo ndërtimi „würde + haben/sein“.

5. Gabime të zakonshme

1. Përdorimi i „würde“ në vend të „haben“ dhe „sein“
   Gabim: Ich würde ein Auto haben.
   Saktë: Ich hätte ein Auto.
2. Renditja e gabuar e fjalëve në fjalinë e varur
   Gabim: Wenn ich hätte Geld, …
   Saktë: Wenn ich Geld hätte, …
3. Ngatërrimi i „wäre“ me „hätte“
   Ich wäre Zeit ✗ – këtu duhet folja e zotërimit, jo „sein“.
   Ich hätte Zeit ✓

6. Përmbledhje

Format haben → hätte dhe sein → wäre janë ndër format më të përdorura të mënyrës kushtore gjermane.

• Përdorni hätte dhe wäre në vend të ndërtimit „würde + haben/sein“.
• Ato janë veçanërisht të rëndësishme për kërkesa të sjellshme, dëshira dhe fjali kushtore.

Hapat praktikë

1. Mësoni përmendësh zgjedhimin e hätte dhe wäre.
2. Formoni fjali me Ich hätte gern … dhe Ich wäre ….
3. Praktikoni fjalitë me Wenn … hätte/wäre, duke vendosur foljen në fund të fjalisë së varur.
4. Kur shprehni një dëshirë ose bëni një kërkesë të sjellshme, kontrolloni nëse duhet të përdorni hätte apo wäre.