Fjalitë kushtore me wenn në të kaluarën

Në gjermanisht, forma e së kaluarës e fjalive kushtore (irreale Bedingungssätze in der Vergangenheit) shpreh se diçka mund të kishte ndodhur ndryshe në të kaluarën, por nuk ndodhi. Në shqip përdorim zakonisht strukturën “sikur të..., do të kisha...”.

Shembull:

• Sikur të kisha pasur para, do ta kisha blerë librin.
• Wenn ich Geld gehabt hätte, hätte ich das Buch gekauft.

Struktura

Një fjali kushtore përbëhet nga dy pjesë:

1. Kushti (wenn-mellékmondat) → Konjunktiv II Vergangenheit
2. Pasojë (fjalinë kryesore) → Konjunktiv II Vergangenheit

Formula:
Wenn + kryefjalë + Partizip Perfekt + hätte/wäre, fjalia kryesore: hätte/wäre + Partizip Perfekt

Renditja e fjalëve

• Në fjalinë me wenn, folja, pra Partizip Perfekt + hätte/wäre, vendoset në fund.
• Në fjalinë kryesore, folja ndihmëse hätte/wäre qëndron në vendin e dytë, ndërsa Partizip Perfekt vendoset në fund.

Shembull:

• Wenn er gekommen wäre, hätten wir gespielt.
  Sikur të kishte ardhur, do të kishim luajtur.

Renditja e pjesëve të fjalisë

Renditja e dy fjalive mund të ndryshohet:

• Fjalia me wenn në fillim: ndahet me presje nga fjalia kryesore.
• Fjalia kryesore në fillim: pas saj përdoret renditja e përmbysur e fjalëve.

Shembuj:

• Wenn ich Zeit gehabt hätte, hätte ich dir geholfen.
• Ich hätte dir geholfen, wenn ich Zeit gehabt hätte.

Të dyja fjalitë kanë kuptimin: “Do të të kisha ndihmuar, sikur të kisha pasur kohë”.

Mohimi

Fjala mohuese nicht përdoret si në fjalitë e tjera dhe vendoset përpara Partizip Perfekt.

Shembuj:

• Wenn ich das nicht vergessen hätte, wäre alles gut gewesen.
  Sikur të mos e kisha harruar këtë, gjithçka do të kishte qenë në rregull.
• Wir wären nicht zu spät gekommen, wenn wir früher losgegangen wären.
  Nuk do të ishim vonuar, sikur të ishim nisur më herët.

Pyetjet

Nëse fjalia kushtore përmban pyetje, zbatohet i njëjti rregull si në pyetjet e tjera: folja ndihmëse hätte/wäre vendoset përpara kryefjalës.

Shembuj:

• Was hättest du gemacht, wenn du Zeit gehabt hättest?
  Çfarë do të kishe bërë sikur të kishe pasur kohë?
• Wärst du gekommen, wenn ich dich eingeladen hätte?
  A do të kishe ardhur sikur të të kisha ftuar?

Gabime të zakonshme

1. Përdorimi i kohëve të ndryshme në dy pjesët e fjalisë: njëra pjesë në Konjunktiv II Präsens dhe tjetra në Vergangenheit krijon mospërputhje.
   • Gabim: Wenn ich Zeit hätte, hätte ich dir geholfen. ❌
   • Saktë: Wenn ich Zeit gehabt hätte, hätte ich dir geholfen. ✅
2. Përdorimi i gabuar i hätte me foljet që përdorin sein:
   • Gabim: wenn er gekommen hätte ❌
   • Saktë: wenn er gekommen wäre ✅

Ushtrime me shembuj

• Sikur të kisha pasur para, do ta kisha blerë librin. – Wenn ich Geld gehabt hätte, hätte ich das Buch gekauft.
• Sikur të kishe ardhur, do të kishim luajtur. – Wenn du gekommen wärst, hätten wir gespielt.
• Sikur të kisha mësuar, do të kisha marrë notë më të mirë. – Wenn ich gelernt hätte, hätte ich eine bessere Note bekommen.
• Sikur të mos e kishte harruar, do të kishte mbërritur në kohë. – Wenn er das nicht vergessen hätte, wäre er rechtzeitig angekommen.
• Sikur të kishim udhëtuar, do të kishim pasur shumë përvoja. – Wenn wir verreist wären, hätten wir viele Erlebnisse gehabt.
• Sikur të kishe qëndruar në shtëpi, do të kishe pushuar. – Wenn du zu Hause geblieben wärst, hättest du dich ausgeruht.
• Sikur të isha veshur siç duhet, nuk do të isha sëmurur. – Wenn ich mich richtig angezogen hätte, wäre ich nicht krank geworden.
• Sikur të kishe ndihmuar, do ta kishim përfunduar më shpejt. – Wenn du geholfen hättest, wären wir schneller fertig geworden.
• Sikur të kishte ardhur me autobus, nuk do të ishte vonuar. – Wenn sie mit dem Bus gefahren wäre, wäre sie nicht zu spät gekommen.
• Sikur të ishim nisur në kohë, do të ishim takuar me ta. – Wenn wir rechtzeitig losgegangen wären, hätten wir sie getroffen.

Përmbledhje

• Koha e shkuar kushtore në strukturat me wenn përdor gjithmonë Konjunktiv II Vergangenheit.
• Në fjalinë e varur, folja vendoset në fund: Partizip Perfekt + hätte/wäre.
• Në fjalinë kryesore, hätte/wäre qëndron në vendin e dytë, ndërsa Partizip Perfekt në fund.
• Renditja e dy fjalive mund të ndryshohet, por ato duhet të ndahen gjithmonë me presje.
• Kjo strukturë shpreh gjithmonë një situatë të kaluar që është në kundërshtim me realitetin.

Hapat praktikë

1. Përcaktoni kushtin dhe pasojën që nuk ndodhën në të kaluarën.
2. Zgjidhni foljen ndihmëse hätte ose wäre.
3. Vendosni Partizip Perfekt në fund të fjalisë me wenn.
4. Në fjalinë kryesore vendosni hätte/wäre në vendin e dytë dhe Partizip Perfekt në fund.
5. Kontrolloni presjen dhe sigurohuni që të dyja pjesët përdorin Konjunktiv II Vergangenheit.