Austriackie cechy probiercze
W przypadku biżuterii, srebrnych przedmiotów i innych kosztowności cechy probiercze dostarczają ważnych informacji o zawartości metalu szlachetnego oraz pochodzeniu wyrobu. W Austrii system cechowania jest ściśle regulowany, dzięki czemu rynek wyrobów z metali szlachetnych jest bardziej przejrzysty i bezpieczny dla kupujących.
Czym jest cecha probiercza?
Cecha probiercza, po niemiecku Punze lub Feingehaltsstempel, to znak odciśnięty na biżuterii albo innym wyrobie z metalu szlachetnego. Informuje o jego próbie, czyli czystości. Liczba podana w promilach (‰) wskazuje, jaka część stopu składa się z danego metalu szlachetnego. Na przykład oznaczenie „585” oznacza, że wyrób zawiera 58,5% złota.
Tradycja cechowania w Austrii sięga średniowiecza, natomiast współczesny system ukształtował się pod koniec XIX wieku. Obowiązujące zasady określa Punzierungsgesetz, czyli ustawa o cechowaniu. Przewiduje ona, że wyroby z metali szlachetnych wytwarzane lub wprowadzane do obrotu w Austrii muszą mieć oficjalną cechę.
Cechy pomagają określić rzeczywistą wartość przedmiotu i stanowią formę ochrony kupującego. Na jednym wyrobie mogą znajdować się między innymi:
- cecha próby,
- znak identyfikujący producenta lub importera,
- znak kontrolny urzędowej instytucji badawczej, na przykład Repunze lub Amtspunze.
Najczęstsze austriackie oznaczenia
Złoto
- 750 / 18K – 75% czystego złota,
- 585 / 14K – 58,5% czystego złota; to najczęściej spotykowana próba,
- 375 / 9K – 37,5% czystego złota; w Austrii taka próba nie jest uznawana za złoto.
Zgodnie z austriackimi zasadami za złoto uznaje się wyłącznie wyrób o próbie co najmniej 585‰.
Srebro
- 925 – srebro sterlingowe,
- 835 – srebro koronowe,
- 800 – minimalna wymagana próba.
Platyna
- 950 – platyna o wysokiej czystości,
- 750 – platyna o niższej próbie.
Gdzie szukać cechy?
Cecha probiercza jest zwykle umieszczona w dyskretnym, mało widocznym miejscu:
- na pierścionku – po wewnętrznej stronie obrączki,
- na naszyjniku – na zapięciu lub ostatnich ogniwach,
- na kolczykach – na tylnej części,
- na bransoletce – po wewnętrznej stronie,
- na zegarku – na deklu albo po wewnętrznej stronie pokrywy.
Fałszywe cechy i sposoby ich rozpoznawania
Wysokie ceny metali szlachetnych sprawiają, że zdarzają się próby sprzedaży przedmiotów z podrobionymi cechami. Szczególnie znana jest metoda oszustwa określana jako „Autobahngold”. Polega ona na oferowaniu rzekomo złotych pierścionków w mało prawdopodobnych okolicznościach, na przykład na parkingach przy autostradach, zwykle z wykorzystaniem presji czasu lub pilnej historii.
Rzetelni sprzedawcy, nawet gdy przedmiot ma cechę, stosują próbę kwasową albo inne badanie fizyczne, aby potwierdzić rzeczywisty skład metalu.
Podstawa prawna w Austrii
Austriacka ustawa Punzierungsgesetz określa, które wyroby muszą mieć cechę probierczą. Dotyczy to następujących minimalnych prób:
- złoto – co najmniej 585‰,
- platyna – co najmniej 950‰,
- srebro – co najmniej 800‰.
Zgodnie z ustawą cecha musi być dobrze widoczna i jednoznaczna. Wprowadzanie do obrotu biżuterii z nieprawidłowym albo fałszywym oznaczeniem może mieć konsekwencje prawne.
Warto też wiedzieć, że w Austrii cechowanie jest wymagane prawem, natomiast w Niemczech nie ma takiego obowiązku. Jeżeli jednak w Niemczech na przedmiocie umieszczono oznaczenie próby, jego zgodność z rzeczywistym składem pozostaje odpowiedzialnością osoby, która je zastosowała.
Co zrobić przed zakupem?
- Sprawdź cechę w typowym miejscu dla danego rodzaju biżuterii.
- Odczytaj próbę i porównaj ją z minimalnymi wartościami obowiązującymi w Austrii.
- Nie traktuj samej cechy jako pełnej gwarancji autentyczności.
- Przy droższym zakupie poproś sprzedawcę o próbę kwasową lub inne badanie składu metalu.
- Unikaj ofert składanych pod presją czasu i w nietypowych miejscach, zwłaszcza tych przypominających schemat „Autobahngold”.