Grumbullimi i mbetjeve, riciklimi dhe depozita në Austri

Në Austri ndarja e mbetjeve është pjesë e jetës së përditshme. Që nga 1 janari 2025, për shishet plastike dhe kanaçet e pijeve zbatohet depozita njëpërdorimëshe (Einwegpfand) prej 25 centësh për copë. Më poshtë shpjegohet se çfarë hidhet në secilin kontenier, kush organizon mbledhjen e mbetjeve dhe si merret mbrapsht depozita.

Shkurtimisht

• Që nga 1 janari 2025, shishet plastike dhe kanaçet e pijeve kanë depozitë (Einwegpfand) prej 25 centësh për copë.
• Produktet me depozitë dallohen nga logoja austriake e depozitës (Pfandlogo).
• Që nga viti 2025, plastika, ambalazhet e tjera të lehta dhe metalet hidhen së bashku në koshin e verdhë (Gelbe Tonne) ose në thesin e verdhë (Gelber Sack).
• Mbledhjen e mbetjeve zakonisht e organizon komuna (Gemeinde); në qytetet me statut e kryen Magistrat, ndërsa në Vjenë përgjegjëse është MA 48.
• Mbetjet e rrezikshme shtëpiake (Problemstoffe) dorëzohen në pika të veçanta grumbullimi.

Kush është përgjegjës për mbledhjen e mbetjeve dhe sa kushton?

Rregullat bazë përcaktohen nga ligji federal për menaxhimin e mbetjeve (Abfallwirtschaftsgesetz, AWG). Të nëntë landet kanë gjithashtu ligjet e tyre për menaxhimin e mbetjeve. Tarifat e mbetjeve (Müllgebühren) dhe mënyra e organizimit të mbledhjes ndryshojnë sipas landit.

Mbledhjen e mbetjeve komunale (Siedlungsabfall) në praktikë e organizojnë komunat ose shoqatat e komunave. Për tarifat, ditët e mbledhjes dhe rregullat lokale të ndarjes, kontaktoni organin përgjegjës në vendbanimin tuaj:

• Komunë e zakonshme: Gemeinde
• Qytet me statut (Statutarstadt): Magistrat
• Vjenë: MA 48 (Stadt Wien)

Në disa lande, shoqatat e mbetjeve ofrojnë shërbime online. Në Burgenland, Burgenländischer Müllverband (BMV) ofron një udhëzues alfabetik për ndarjen dhe listën e tarifave. Në Oberösterreich, Oberösterreichischer Abfallverband ofron një aplikacion falas dhe kalendarin e mbledhjes. Në Niederösterreich, NÖ Umweltverbände ofron informacione për pikat dhe oraret e dorëzimit.

Çfarë hidhet në secilin kontenier?

Ndarja e saktë e mbetjeve (Mülltrennung) është e rëndësishme, sepse mbetjet e vendosura gabimisht duhet të ndahen më vonë me kosto të lartë.

• Koshi ose thesi i verdhë (Gelbe Tonne / Gelber Sack): shishe plastike të zbrazura, gota kosi, folie, qese, kuti pijesh (Tetra Pak) me kapak, kanaçe konservash, kapakë metalikë dhe tuba metalikë. Mos vendosni këtu kuti me bojë ose vaj brenda.
• Letra (Altpapier): gazeta, katalogë, libra, fletore, karton dhe qese letre pa veshje. Letra e yndyrshme ose e ndotur dhe kutitë e pijeve nuk lejohen.
• Xhami i bardhë (Weißglas): shishe njëpërdorimëshe pa ngjyrë dhe kavanoza. Xhami i dritareve, qeramika dhe enët e qelqit nuk hidhen këtu.
• Xhami me ngjyrë (Buntglas): shishe njëpërdorimëshe me ngjyrë ose pak të ngjyrosura. Kapakët metalikë me vida hidhen në koshin e verdhë.
• Koshi biologjik (Biotonne): mbetje frutash dhe perimesh, mbetje bimore ushqimore, bukë, dhe, tokë lulesh, bar dhe degëza gardhi. Qeset plastike nuk lejohen.

Rregulla të dobishme

• Ambalazhet duhet të jenë, sa të jetë e mundur, të zbrazëta dhe të shtypura për të kursyer hapësirë.
• Mos e grisni letrën në copa shumë të vogla, sepse kjo e vështirëson ndarjen.
• Për shkak të zhurmës, xhami duhet të hidhet në pikat përkatëse vetëm nga ora 7:00 deri në 20:00.
• Mishi, kockat dhe mbetjet ushqimore nuk mblidhen në koshin biologjik në çdo komunë. Në Vjenë, për shembull, mbetjet me origjinë shtazore hidhen në mbetjet e përziera (Restmüll).

Si funksionon depozita?

Depozita paguhet për çdo ambalazh të mbyllur pijesh prej plastike ose metali, me vëllim nga 0,1 deri në 3 litra. Shuma është e njëjtë për çdo shishe ose kanaçe: 25 centë.

Përjashtimet

• kutitë e pijeve (Tetra Pak);
• shishet prej qelqi dhe metali me kapak plastik;
• shishet për ushqime për foshnja dhe ushqime të lëngshme për qëllime të veçanta mjekësore;
• qumështi dhe pijet e përziera me qumësht;
• shurupet.

Depozita paguhet edhe në makinat e shitjes së pijeve, gjatë porosive ushqimore dhe në blerjet online të pijeve. Në restorante, kafene dhe kioska nuk paguhet depozitë nëse pija konsumohet në vend.

Periudha kalimtare deri në fund të vitit 2025 ka përfunduar. Ambalazhet e pijeve njëpërdorimëshe pa logo mund të shiteshin pa depozitë vetëm deri më 31 dhjetor 2025.

Ku dhe në çfarë gjendjeje kthehet shishja?

Çdo dyqan që shet ambalazhe me logo depozite duhet t'i pranojë ato për kthim. Kthimi mund të bëhet nëpërmjet një automati ose dorazi. Në kthimin manual, për shembull në një furrë buke, dyqani duhet të pranojë vetëm sasitë dhe madhësitë që shet zakonisht. Në vende me shumë qarkullim, si qendrat tregtare, stacionet e trenit dhe aeroportet, disa dyqane mund të përdorin një pikë të përbashkët kthimi.

Për rimbursim, logoja dhe barkodi (EAN-Code) duhet të jenë të lexueshme. Prandaj shishja ose kanaçja duhet të jetë e zbrazët, e pa shtypur dhe me etiketë të padëmtuar. Ambalazhet e blera jashtë Austrisë, pa logon austriake, nuk pranohen për kthim dhe duhet të hidhen në koshin e verdhë.

Mbetjet e rrezikshme dhe mbetjet voluminoze

Mbetjet e rrezikshme shtëpiake (Problemstoffe) duhet të dorëzohen në pika të veçanta. Këtu përfshihen, ndër të tjera, ilaçet e skaduara pa kuti, bateritë dhe akumulatorët, llambat kursyese, boja, llaku, sprejtë, bombolat e mbushura të gazit dhe shiringat në enë të mbyllur e rezistente ndaj shpimit.

Çdo dyqan që shet bateri duhet t'i pranojë bateritë e përdorura falas, pavarësisht nëse bëni një blerje.

Mbetjet voluminoze (Sperrmüll), si mobiliet ose dyshekët, mund të çohen në qendrën e mbetjeve (Mistplatz, Altstoffsammelzentrum) ose të dorëzohen gjatë aksioneve të komunës për mbledhjen e mbetjeve voluminoze. Marrja në një orar të veçantë zakonisht kushton. Mbetjet voluminoze duhet t'i dorëzohen vetëm një grumbulluesi të autorizuar; dorëzimi te grumbulluesit rastësorë është i ndaluar.

Pyetje të shpeshta

Sa është depozita në Austri në vitin 2026?

Për çdo shishe plastike dhe kanaçe pijesh që i nënshtrohet depozitës paguhen 25 centë.

Ku hidhet Tetra Pak?

Në koshin e verdhë ose në thesin e verdhë. Nuk hidhet në koshin e letrës dhe nuk ka depozitë.

Ku mund ta mësoj ditën e mbledhjes së mbetjeve?

Informohuni te Gemeinde juaj, te Magistrat në një qytet me statut ose te MA 48 në Vjenë.

Hapat praktikë

1. Kontrolloni rregullat lokale te Gemeinde, Magistrat ose MA 48.
2. Mbani veçmas koshin e verdhë, letrën, xhamin, mbetjet biologjike dhe mbetjet e përziera.
3. Kontrolloni nëse në shishe ose kanaçe ndodhet Pfandlogo.
4. Për kthim, ruajeni ambalazhin të zbrazët, të pa shtypur dhe me barkod e etiketë të lexueshme.
5. Ilaçet, bateritë, bojërat dhe materialet e tjera të rrezikshme dorëzojini në një pikë të posaçme.
6. Mobiliet dhe dyshekët çojini në Mistplatz ose Altstoffsammelzentrum, ose përdorni aksionin lokal të mbledhjes së mbetjeve voluminoze.

Burim: oesterreich.gv.at