Собирање отпад, селектирање и повратен депозит во Австрија

Во Австрија селектирањето отпад е дел од секојдневието. Од 2025 година за пластични шишиња и лименки важи и повратен депозит, односно Einwegpfand. Во продолжение ќе најдете што се фрла во кој сад, кој е надлежен за собирањето отпад и како се враќа депозитот.

Накратко

• Од 1 јануари 2025 година за еднократни пластични шишиња и лименки важи Einwegpfand од 25 центи по парче.
• Производите со повратен депозит се означени со австриското лого за депозит, односно Pfandlogo.
• Од 2025 година пластичната и другата лесна амбалажа, како и металот, се фрлаат заедно во жолта канта (Gelbe Tonne) или жолта вреќа (Gelber Sack).
• Собирањето отпад најчесто го организира општината (Gemeinde), во градовите со статут тоа го прави Magistrat, а во Виена надлежна е MA 48.
• Опасниот отпад од домаќинствата (Problemstoffe) се предава на посебни собирни места.

Кој е надлежен за собирањето отпад и колку чини?

Основните правила ги утврдува сојузниот Закон за управување со отпад (Abfallwirtschaftsgesetz, AWG), но сите девет покраини имаат и сопствени закони за управување со отпад. Надоместоците за отпад (Müllgebühren) и организацијата на собирањето може да се разликуваат од покраина до покраина.

Собирањето на комуналниот отпад (Siedlungsabfall) во пракса го организираат општините или здруженијата на општини. За надоместоците, деновите на собирање и локалните правила за селектирање обратете се кај надлежната служба според местото на живеење:

• Вообичаена општина: општината (Gemeinde).
• Град со статут (Statutarstadt): Magistrat.
• Виена: MA 48 (Stadt Wien).

Во повеќе покраини здруженијата за отпад нудат онлајн услуги. Во Бургенланд, Burgenländischer Müllverband (BMV) има ABC-водич за селектирање и ценовник; во Горна Австрија, Oberösterreichischer Abfallverband нуди бесплатна апликација и календар за собирање; а во Долна Австрија, NÖ Umweltverbände објавува информации за собирни места и термини.

Што оди во кој сад?

Правилното селектирање на отпадот (Mülltrennung) е важно бидејќи погрешно фрлениот отпад подоцна мора скапо да се издвојува.

Жолта канта или жолта вреќа (Gelbe Tonne / Gelber Sack)

Тука се фрлаат испразнети пластични шишиња, чашки од јогурт, фолии, вреќички, картонска амбалажа за пијалаци (Tetra Pak) со капачето, конзерви, метални капачиња и метални туби. Не припаѓаат садови полни со боја или масло.

Хартија (Altpapier)

Во отпадната хартија спаѓаат весници, каталози, книги, тетратки, картон и хартиени вреќи без облога. Мрсна или извалкана хартија и картонска амбалажа за пијалаци не се фрлаат тука.

Белo стакло (Weißglas)

Тука се фрлаат безбојни еднократни шишиња и тегли. Прозорско стакло, керамика и стаклени садови не припаѓаат во овој контејнер.

Обоено стакло (Buntglas)

Тука се фрлаат обоени или благо обоени еднократни стаклени шишиња. Металните навојни капачиња се фрлаат во жолтиот сад.

Биоотпад (Biotonne)

Во биоотпадот спаѓаат отпад од овошје и зеленчук, растителни остатоци од храна, леб, земја од цвеќе и искосена трева или отсечени жива ограда. Пластични вреќи не се дозволени.

Корисни правила

• Амбалажата по можност испразнете ја и стиснете ја за да зафаќа помалку простор.
• Хартијата не ја кинете на многу ситни парчиња, бидејќи тоа го отежнува селектирањето.
• Поради бучавата, стаклото во контејнерите фрлајте го само меѓу 7:00 и 20:00 часот.
• Месо, коски и остатоци од храна не се собираат во биоотпадот во секоја општина. Во Виена, на пример, отпадот од животинско потекло се фрла во мешан отпад (Restmüll).

Како функционира повратниот депозит?

Депозит се плаќа за секоја затворена амбалажа за пијалаци изработена од пластика или метал, со волумен од 0,1 до 3 литри. Износот е ист за секое шише или лименка и изнесува 25 центи.

Исклучоци се:

• картонска амбалажа за пијалаци (Tetra Pak);
• стаклени и метални шишиња со пластично капаче;
• шишиња за бебешка храна и течна храна за посебни медицински цели;
• млеко и мешани пијалаци со млеко;
• сирупи.

Депозит се плаќа и при купување од автомат за пијалаци, нарачка на храна и онлајн купување пијалаци. Во ресторани, кафулиња и киосци не се плаќа ако пијалакот останува на местото.

Преодниот период што траеше до крајот на 2025 година заврши. Амбалажа за еднократни пијалаци без лого можеше да се продава без депозит само до 31 декември 2025 година.

Каде и во каква состојба се враќа шишето?

Секоја продавница што продава амбалажа со лого за депозит е должна и да ја преземе назад. Враќањето може да се направи преку автомат или лично на каса. При рачно враќање, на пример во пекара, продавницата е должна да ги преземе само вообичаените количества и големини што ги продава. На прометни места, како трговски центри, железнички станици и аеродроми, повеќе продавници може да користат заедничко место за враќање.

За да се врати депозитот, логото и баркодот (EAN-Code) мора да бидат јасно читливи. Затоа шишето или лименката треба да биде празна и несмачкана, а етикетата неоштетена. Амбалажа купена во странство без австриско лого не се презема; таа се фрла во жолтата канта или жолтата вреќа.

Опасен отпад и кабаст отпад

Опасниот отпад од домаќинствата (Problemstoffe) се предава на посебно собирно место. Тука спаѓаат, на пример, лекови со истечен рок без кутија, батерии и акумулатори, штедливи сијалици, боја, лак, спрејови, полни гасни патрони и шприцеви во затворен сад отпорен на пробивање.

Секоја продавница што продава батерии е должна бесплатно да ги преземе потрошените батерии, без оглед дали е направено купување.

Кабастиот отпад (Sperrmüll), како мебел или душек, може да се однесе во собирен центар (Mistplatz, Altstoffsammelzentrum) или да се предаде во рамките на акција за собирање што ја организира општината. Посебното собирање во договорен термин обично се наплаќа. Кабастиот отпад смее да се предаде само на овластен собирач, а не на случајни лица што го собираат отпадот.

Често поставувани прашања

Колкав е повратниот депозит во Австрија во 2026 година?

За секое пластично шише и лименка со повратен депозит се плаќаат 25 центи.

Каде се фрла Tetra Pak?

Во жолтата канта или жолтата вреќа. Не се фрла во садот за хартија и за него нема повратен депозит.

Може ли да вратам шише купено во друга држава?

Не, ако нема австриско лого за депозит. Таквата амбалажа се фрла во соодветниот сад за селектирање.

Каде можам да дознаам кога се собира отпадот?

Кај вашата општина, кај Magistrat во градовите со статут, а во Виена кај MA 48.

Практични чекори

1. Проверете го локалниот календар за собирање и правилата кај вашата Gemeinde, Magistrat или MA 48.
2. Дома одделете ја амбалажата, хартијата, стаклото, биоотпадот и мешаниот отпад.
3. Пред да ги вратите шишињата и лименките, проверете дали имаат Pfandlogo и читлив EAN-Code.
4. Чувајте ја амбалажата празна, несмачкана и со неоштетена етикета.
5. Опасниот и кабастиот отпад однесете го на соодветен Mistplatz или Altstoffsammelzentrum, според локалните правила.

Напомена: Овој текст е информативен и е составен врз основа на јавно достапни извори. За актуелните локални правила и термини проверете кај надлежната општина или покраинската служба.

Извор: oesterreich.gv.at