Германски именки и трите граматички рода: der, die, das

Во германскиот јазик именките, односно Substantive или Nomen, имаат централна улога. Именка е збор што означува лице, животно, предмет, поим, место или време, на пример der Mann (мажот), die Frau (жената), das Haus (куќата) и die Freiheit (слободата).

Германските именки имаат две важни особености: секогаш се пишуваат со голема почетна буква и секогаш имаат граматички род. Родот може да биде машки, женски или среден: der, die и das.

Трите граматички рода

Родот на германската именка најчесто се препознава по определениот член:

• der – машки род
• die – женски род
• das – среден род

Граматичкиот род често не е логичен и не мора да се совпаѓа со биолошкиот пол. На пример, der Tisch (масата) е машки род, die Blume (цветот) е женски род, а das Mädchen (девојчето) е среден род. Членовите истовремено ја покажуваат определеноста и родот на именката.

Именки од машки род: der

Со именките од машки род се користи членот der. Тука спаѓаат зборови што означуваат мажи и машки животни:

• der Mann – мажот
• der Vater – таткото
• der Onkel – чичкото или вујкото
• der Stier – бикот

Примери:

• Der Mann liest die Zeitung. – Мажот чита весник.
• Mein Vater arbeitet viel. – Мојот татко работи многу.
• Der Onkel kommt heute. – Чичкото доаѓа денес.
• Der Stier ist stark. – Бикот е силен.

Од машки род се и годишните времиња, месеците и деновите:

• der Sommer – летото
• der Januar – јануари
• der Montag – понеделник

Исто така, машки род имаат страните на светот и ветровите, како der Norden (северот) и der Wind (ветерот), како и имињата на автомобилските марки: der BMW и der Mercedes.

Чести наставки за машки род

• -er: der Lehrer (наставникот), der Computer
• -en: der Garten (градината)
• -ig: der König (кралот)
• -ling: der Lehrling (чиракот)
• -or: der Motor, der Doktor

Именки од женски род: die

Со именките од женски род се користи членот die. Во оваа група спаѓаат зборови за жени и женски животни:

• die Frau – жената
• die Mutter – мајката
• die Schwester – сестрата
• die Stute – кобилата

Повеќето имиња на дрвја и цвеќиња исто така се од женски род, на пример die Eiche (дабот), die Rose (розата) и die Tulpe (лаленката). Кога броевите се користат како именки, тие се од женски род: die Eins (единицата) и die Sieben (седумката).

Чести наставки за женски род

• -e: die Lampe (ламбата), die Blume (цветот)
• -heit: die Freiheit (слободата)
• -keit: die Möglichkeit (можноста)
• -ung: die Zeitung (весникот)
• -schaft: die Freundschaft (пријателството)
• -ion: die Nation, die Diskussion
• -tät: die Universität, die Qualität

Именки од среден род: das

Со именките од среден род се користи членот das. Во оваа група спаѓаат некои зборови за деца и млади суштества, како das Kind (детето) и das Kätzchen (мачето).

Среден род имаат и металите, на пример das Gold (златото) и das Eisen (железото). Како именки, среден род имаат и буквите, боите и зборовите: das A (буквата „а“) и das Rot (црвената боја).

Многу зборови со странско потекло се од среден род, како das Auto (автомобилот) и das Restaurant (ресторанот).

Умалителни наставки и други чести наставки

Зборовите со умалителни наставки -chen и -lein се од среден род:

• das Mädchen – девојчето
• das Brötchen – земичката
• das Häuschen – малата куќа
• das Fräulein – госпоѓицата

Чести наставки за среден род се:

• -chen: das Brötchen
• -lein: das Fräulein
• -um: das Zentrum (центарот), das Museum
• -ment: das Instrument, das Experiment

Зошто е важен граматичкиот род?

Граматичкиот род влијае врз структурата на реченицата. Тој го одредува обликот на членот, придавките и заменките. На пример:

• der Hund: Der Hund ist hier. – Кучето е тука. Ich sehe den Hund. – Го гледам кучето. Mit dem Hund gehe ich spazieren. – Со кучето одам на прошетка.
• die Katze: Die Katze ist hier. – Мачката е тука. Ich sehe die Katze. – Ја гледам мачката. Mit der Katze spiele ich. – Си играм со мачката.
• das Kind: Das Kind ist hier. – Детето е тука. Ich sehe das Kind. – Го гледам детето. Mit dem Kind spreche ich. – Разговарам со детето.

И личните заменки се приспособуваат на родот: der Hund → er, die Katze → sie, das Kind → es.

Практични чекори за учење

1. Секогаш учете ја именката заедно со членот: der Tisch, die Lampe, das Haus.
2. Запишувајте ги именките со различни ознаки или бои за der, die и das.
3. Обрнувајте внимание на наставките, но имајте предвид дека тие се помошно правило, а не гаранција.
4. Вежбајте ја именката во реченица, бидејќи родот влијае врз членот и заменката.
5. Повторувајте ги примерите со различни падежи: der Hund, den Hund, dem Hund.