Präteritum-i i foljeve modale në gjermanisht

Foljet modale (Modalverben) janë shumë të përdorura në gjuhën gjermane. Me to shprehim detyrim, mundësi, leje, dëshirë ose qëllim: ich muss, ich kann, ich darf, ich soll, ich will, ich mag.

Në kohën e shkuar, foljet modale kanë forma të veçanta në Präteritum. Këto forma përdoren jo vetëm në tekstet e shkruara, por edhe shpesh në komunikimin e përditshëm.

Lista e foljeve modale

• müssen – duhet, është e domosdoshme
• können – di, mundem, jam në gjendje
• dürfen – lejohet, kam leje
• sollen – duhet, rekomandohet
• wollen – dua
• mögen – më pëlqen, e dua

Zgjedhimi në Präteritum

Müssen

• ich musste
• du musstest
• er/sie/es musste
• wir mussten
• ihr musstet
• sie/Sie mussten

Ich musste gestern früh aufstehen. – Dje duhej të ngrihesha herët.

Können

• ich konnte
• du konntest
• er/sie/es konnte
• wir konnten
• ihr konntet
• sie/Sie konnten

Er konnte nicht kommen. – Ai nuk mundi të vinte.

Dürfen

• ich durfte
• du durftest
• er/sie/es durfte
• wir durften
• ihr durftet
• sie/Sie durften

Wir durften ins Kino gehen. – Na lejohej të shkonim në kinema.

Sollen

• ich sollte
• du solltest
• er/sie/es sollte
• wir sollten
• ihr solltet
• sie/Sie sollten

Ich sollte die Hausaufgaben machen. – Duhej t’i bëja detyrat e shtëpisë.

Wollen

• ich wollte
• du wolltest
• er/sie/es wollte
• wir wollten
• ihr wolltet
• sie/Sie wollten

Sie wollte Lehrerin werden. – Ajo donte të bëhej mësuese.

Mögen

• ich mochte
• du mochtest
• er/sie/es mochte
• wir mochten
• ihr mochtet
• sie/Sie mochten

Wir mochten das Essen nicht. – Ushqimi nuk na pëlqeu.

Çfarë duhet të dini

• Präteritum-i i foljeve modale është i parregullt, prandaj format duhet të mësohen veçmas.
• Në shumicën e rasteve, foljet marrin mbaresën -te, por tema ndryshon, për shembull: müssen → musste, können → konnte.
• Në të folur dëgjohen shpesh, veçanërisht kur flitet për detyrime, mundësi ose qëllime në të kaluarën.
• Në kohën e shkuar, foljet modale shpesh përdoren së bashku me një folje tjetër në Infinitiv:
  • Ich musste lange arbeiten. – M’u desh të punoja gjatë.
  • Wir konnten das Problem lösen. – Mundëm ta zgjidhnim problemin.

Ushtrime – fjali shembull

• Dje duhej të ngrihesha herët. – Ich musste gestern früh aufstehen.
• Ai nuk mundi të vinte. – Er konnte nicht kommen.
• Na lejohej të dilnim në oborr. – Wir durften in den Hof gehen.
• Duhej t’i bëja detyrat e shtëpisë. – Ich sollte die Hausaufgaben machen.
• Ajo donte të bëhej mësuese. – Sie wollte Lehrerin werden.
• Ushqimi nuk na pëlqeu. – Wir mochten das Essen nicht.
• Nuk na u desh të prisnim gjatë. – Wir mussten nicht lange warten.
• Ne mundëm të notonim në liqen. – Wir konnten im See schwimmen.
• Nuk lejohej të flitej me zë të lartë. – Man durfte nicht laut sprechen.
• Ata donin të bëheshin mjekë. – Sie wollten Ärzte werden.

Përmbledhje

• Präteritum-i i foljeve modale përdoret shpesh edhe në të folur.
• Të gjitha foljet modale janë të parregullta, ndaj format e tyre në të kaluarën duhen mësuar veçmas.
• Mohimi dhe pyetjet formohen njësoj si te foljet e tjera: konntest du...?, musstest du...?.
• Ato shpesh përdoren me një folje tjetër në infinitiv: musste gehen, konnte arbeiten, wollte helfen.

Hapat praktikë

1. Mësoni fillimisht format e gjashtë foljeve modale në Präteritum.
2. Përsëritni zgjedhimin me të gjitha përemrat vetorë.
3. Formoni fjali me një folje tjetër në infinitiv, si musste gehen ose wollte helfen.
4. Ushtroni edhe format mohuese dhe pyetëse, për shembull: konntest du...? dhe musstest du...?.