Претеритум на модалните глаголи

Во германскиот јазик модалните глаголи (Modalverben) се користат многу често. Со нив изразуваме обврска, можност, дозвола, желба или намера: ich muss, ich kann, ich darf, ich soll, ich will, ich mag.

Во минато време модалните глаголи имаат посебни форми во Präteritum. Тие се користат не само во пишан јазик, туку и во секојдневниот говор.

Список на модални глаголи

• müssen – мора, треба
• können – може, умее
• dürfen – смее, има дозвола
• sollen – треба, се препорачува
• wollen – сака
• mögen – сака, му се допаѓа

Менување во Präteritum

Müssen

• ich musste
• du musstest
• er/sie/es musste
• wir mussten
• ihr musstet
• sie/Sie mussten

Ich musste gestern früh aufstehen. – Вчера морав рано да станам.

Können

• ich konnte
• du konntest
• er/sie/es konnte
• wir konnten
• ihr konntet
• sie/Sie konnten

Er konnte nicht kommen. – Тој не можеше да дојде.

Dürfen

• ich durfte
• du durftest
• er/sie/es durfte
• wir durften
• ihr durftet
• sie/Sie durften

Wir durften ins Kino gehen. – Смеевме да одиме во кино.

Sollen

• ich sollte
• du solltest
• er/sie/es sollte
• wir sollten
• ihr solltet
• sie/Sie sollten

Ich sollte die Hausaufgaben machen. – Требаше да ја напишам домашната задача.

Wollen

• ich wollte
• du wolltest
• er/sie/es wollte
• wir wollten
• ihr wolltet
• sie/Sie wollten

Sie wollte Lehrerin werden. – Таа сакаше да стане наставничка.

Mögen

• ich mochte
• du mochtest
• er/sie/es mochte
• wir mochten
• ihr mochtet
• sie/Sie mochten

Wir mochten das Essen nicht. – Не ни се допадна храната.

Важни правила

• Präteritum формите на модалните глаголи се неправилни и треба посебно да се научат.
• Најчесто добиваат наставка -te, но коренот се менува, на пример: müssen → musste, können → konnte.
• Често се слушаат во говорот, особено кога се зборува за обврска, можност или намера во минатото.
• Во минато време модалните глаголи често стојат со друг глагол во Infinitiv:

• Ich musste lange arbeiten. – Морав долго да работам.
• Wir konnten das Problem lösen. – Успеавме да го решиме проблемот.

Вежба: примери на реченици

• Вчера морав рано да станам. – Ich musste gestern früh aufstehen.
• Тој не можеше да дојде. – Er konnte nicht kommen.
• Смеевме да излеземе во дворот. – Wir durften in den Hof gehen.
• Требаше да ја напишам домашната задача. – Ich sollte die Hausaufgaben machen.
• Таа сакаше да стане наставничка. – Sie wollte Lehrerin werden.
• Не ни се допадна храната. – Wir mochten das Essen nicht.
• Не моравме долго да чекаме. – Wir mussten nicht lange warten.
• Можевме да пливаме во езерото. – Wir konnten im See schwimmen.
• Не смееше да се зборува гласно. – Man durfte nicht laut sprechen.
• Тие сакаа да станат лекари. – Sie wollten Ärzte werden.

Заклучок

• Präteritum формите на модалните глаголи често се користат и во говорот.
• Сите модални глаголи се неправилни, па нивните минати форми треба посебно да се научат.
• Негирањето и прашањата се прават како и кај другите глаголи: konntest du...?, musstest du...?.
• Модалните глаголи често стојат со друг глагол во infinitiv: musste gehen, konnte arbeiten, wollte helfen.

Практични чекори

1. Научете ги шесте модални глаголи и нивните форми во Präteritum.
2. Вежбајте по една реченица со секој глагол.
3. Обрнете внимание дека вториот глагол во реченицата останува во Infinitiv.
4. Користете ги формите во кратки прашања и одговори, на пример: Konntest du kommen? или Ich musste arbeiten.