E pakryera (Präteritum) e sein, haben dhe werden
Në gjermanisht, Präteritum është koha e shkuar që përdoret zakonisht në gjuhën e shkruar. Megjithatë, tri folje përdoren pothuajse gjithmonë në Präteritum edhe në të folurën e përditshme: sein, haben dhe werden. Meqë shfaqen në shumë situata të së shkuarës, është e rëndësishme të mësoni zgjedhimin dhe përdorimin e tyre.
Präteritumi i sein
Folja sein do të thotë “jam” ose “të jesh”. Präteritumi i saj është i parregullt dhe ka forma të veçanta.
Zgjedhimi
- ich war
- du warst
- er/sie/es war
- wir waren
- ihr wart
- sie/Sie waren
Shembuj
- Ich war gestern zu Hause. – Dje isha në shtëpi.
- Wir waren sehr müde. – Ishim shumë të lodhur.
- Warst du krank? – Ishe i sëmurë?
Präteritumi i haben
Folja haben do të thotë “kam” ose “të posedosh diçka”. Edhe Präteritumi i saj është i parregullt dhe përdoret shumë shpesh për të folur për të shkuarën.
Zgjedhimi
- ich hatte
- du hattest
- er/sie/es hatte
- wir hatten
- ihr hattet
- sie/Sie hatten
Shembuj
- Ich hatte keine Zeit. – Nuk kisha kohë.
- Er hatte Glück. – Ai pati fat.
- Hattet ihr gestern Schule? – A kishit shkollë dje?
Präteritumi i werden
Folja werden mund të shprehë kalimin në një gjendje ose profesion. Ajo përdoret gjithashtu si folje ndihmëse për kohën e ardhme dhe për diatezën pësore. Präteritumi i saj është gjithashtu i parregullt.
Zgjedhimi
- ich wurde
- du wurdest
- er/sie/es wurde
- wir wurden
- ihr wurdet
- sie/Sie wurden
Shembuj
- Es wurde dunkel. – U errësua.
- Er wurde Arzt. – Ai u bë mjek.
- Wurdet ihr eingeladen? – A ju ftuan?
Ushtrime me fjali shembull
- Dje isha në shtëpi. – Ich war gestern zu Hause.
- Nuk kisha para. – Ich hatte kein Geld.
- Pate fat. – Du hattest Glück.
- Ai u bë mjek. – Er wurde Arzt.
- Ishim të lodhur. – Wir waren müde.
- A ju ftuan? – Wurdet ihr eingeladen?
- Ai ishte i sëmurë. – Er war krank.
- Ata nuk kishin kohë. – Sie hatten keine Zeit.
- U bë ftohtë. – Es wurde kalt.
Përmbledhje
- Foljet sein, haben dhe werden kanë një rol të veçantë në mësimin e kohës së shkuar në gjermanisht, sepse përdoren pothuajse gjithmonë në Präteritum edhe në të folurën e përditshme.
- Të tria foljet janë të parregullta, prandaj format e tyre duhen mësuar veçmas.
- Mohimi dhe pyetjet formohen në të njëjtën mënyrë si te foljet e tjera.
- Këto folje janë të domosdoshme për të treguar ngjarje të së shkuarës.
Hapat praktikë
- Mësoni veçmas tabelat e zgjedhimit për sein, haben dhe werden.
- Shkruani fjali të shkurtra për situata të përditshme duke përdorur secilën formë.
- Ushtroni si fjalitë pohore, ashtu edhe pyetjet dhe mohimet.
- Lexoni me zë shembujt në gjermanisht dhe përpiquni t’i përdorni në tregime të shkurtra për të shkuarën.