Поддршка за самохрани родители во Австрија: преглед за 2026

Ако сами се грижите за вашето дете во Австрија, постојат повеќе видови финансиска, правна и советодавна поддршка. Во продолжение се објаснети најважните термини, надоместоци и места каде што можете да побарате помош.

Накратко:

• Во Австрија околу 17% од семејствата се еднородителски, а во приближно 89% од овие семејства мајката сама го одгледува детето.
• За самохран родител (Alleinerziehende) се смета лице кое е немажено или неженето, разведено или вдовец/вдовица и не живее со другиот родител на детето или со нов партнер.
• Најважни теми се родителското старателство, издршката за дете, грижата за деца, родителското отсуство, семејниот додаток и надоместокот за грижа за дете.
• Бесплатни советувања и групи нудат повеќе организации, меѓу кои и сојузните семејни советувалишта.

Кој се смета за самохран родител во Австрија?

Определувањето не зависи само од брачниот статус, туку и од тоа со кого живеете. За самохран родител (Alleinerziehende) се смета родител кој:

• е немажен или неженет (ledig),
• е разведен (geschieden), или
• е вдовец или вдовица (verwitwet),

и не живее ниту со другиот родител на детето, ниту со нов партнер.

На пример, ако сте разведени, но живеете во заедничко домаќинство со нов партнер, повеќе не се сметате за самохран родител според оваа дефиниција.

Кои области се важни за самохраните родители?

Самохраните родители најчесто се соочуваат со прашања од следниве области:

• Родителско старателство (Obsorge)
• Издршка за дете (Kindesunterhalt)
• Грижа за деца (Kinderbetreuung)
• Родителско отсуство и скратено работно време (Elternkarenz und Elternteilzeit)
• Паричен надоместок за мајчинство (Wochengeld)
• Семеен додаток (Familienbeihilfe)
• Надоместок за грижа за дете (Kinderbetreuungsgeld)
• Други додатоци и поддршка (Sonstige Beihilfen und Unterstützungen)

Овие парични надоместоци главно не се наменети исклучиво за самохрани родители, туку за семејства воопшто. Сепак, тие можат да бидат особено важни кога само еден родител се грижи за детето.

Финансиски надоместоци: Familienbeihilfe и Kinderbetreuungsgeld

Двата најпознати редовни семејни надоместоци се Familienbeihilfe и Kinderbetreuungsgeld. Условите, износите и постапката за поднесување барање зависат од конкретниот надоместок.

За периодот околу породувањето важен е и Wochengeld, односно паричниот надоместок за мајчинство. И овој надоместок може да биде релевантен за самохраните родители.

Други додатоци и олеснувања

Покрај редовните семејни надоместоци, можат да постојат и следниве можности:

• Даночни олеснувања и ослободени износи за семејства (Absetz- und Freibeträge für Familien)
• Семејна итна помош (Familienhärteausgleich)
• Итна помош за време на семејно хоспис-отсуство (Familienhospizkarenz-Härteausgleich)
• Додатоци и поддршка од покраините за семејства со пониски приходи (Beihilfen und Unterstützungen der Bundesländer)

Покраинските додатоци се разликуваат според местото на живеење. Затоа треба да ги проверите правилата на покраината во која живеете. Достапни се и онлајн водичи и калкулатори (Online-Ratgeber und -Rechner).

Родителско старателство и контакт со детето

По разделба или развод, едно од најважните прашања е родителското старателство (Obsorge). Во оваа област се разгледуваат:

• заедничко старателство на двајцата родители (Obsorge beider Elternteile),
• исклучиво старателство на едниот родител (alleinige Obsorge),
• право на контакт, односно средби со детето (Kontaktrecht, „Besuchsrecht“),
• улогата и обврските на очувот или маќеата,
• помошта од службата за семејни судови (Familiengerichtshilfe).

Каде можете да добиете совет и помош?

Во Австрија работат повеќе организации што им помагаат на самохраните родители и на нивните деца:

• Семејни советувалишта (Familienberatungsstellen): најблиското советувалиште можете да го најдете на familienberatung.gv.at.
• Österreichische Plattform für Alleinerziehende (ÖPA): платформа за застапување на интересите на самохраните родители. Нејзините покраински членки често нудат советување, групи и можности за запознавање.
• RAINBOWS: им помага на децата и младите погодени од развод на родителите или од смрт на блиско лице. Организира групни активности и распустни кампови.
• Здружението Alleinerziehend: обезбедува информации и поддршка за развод, разделба, загуба на родител, преоптовареност, воспитување и реконституирани семејства.
• Контакт-центарот на Архиепископијата Виена: нуди советување, информации и можности за поврзување по развод, разделба или смрт на партнерот.
• Образование за родители (Elternbildung): на eltern-bildung.at има национален преглед на програмите за родители.
• Родителската страница на Rat auf Draht: содржи стручни текстови за воспитување, онлајн видео-советување за мајки и татковци и вебинари.

Често поставувани прашања

Дали сум самохран родител ако живеам со нов партнер?

Не. Според наведената дефиниција, самохран родител е лице кое не живее ниту со другиот родител на детето, ниту со нов партнер.

Дали постои посебен „надоместок за самохрани родители“?

Не постои еден единствен надоместок што ја опфаќа целата оваа животна ситуација. Релевантни можат да бидат Familienbeihilfe, Kinderbetreuungsgeld, Wochengeld, даночни олеснувања, итни додатоци и покраинска поддршка.

Каде има бесплатно советување?

Бесплатно или делумно бесплатно советување може да се добие во сојузните семејни советувалишта и кај покраинските членки на ÖPA.

Дали постои помош за детето по развод?

Да. RAINBOWS организира групи и кампови за деца и млади по развод или по смрт на блиско лице.

Практични чекори

1. Проверете дали ги исполнувате условите за Familienbeihilfe, Kinderbetreuungsgeld и Wochengeld.
2. Проверете ги даночните олеснувања и можностите за Familienhärteausgleich.
3. Побарајте ги покраинските додатоци според вашето место на живеење.
4. За прашања околу старателството, контактот и издршката, обратете се во Familienberatungsstellen или кај Familiengerichtshilfe.
5. Ако на детето му е потребна дополнителна поддршка по развод или загуба, информирајте се кај RAINBOWS.

Овој текст е изработен врз основа на информации достапни на интернет и не претставува правен, даночен или друг професионален совет. За конкретен случај обратете се кај соодветен стручњак. Извор: oesterreich.gv.at.